Núi Bân nằm gần núi Ngự Bình, cách đỉnh Ngự Bình khoảng 620m và cách kinh thành Phú Xuân thời Quang Trung khoảng 3,5km về phía nam.

Nhìn từ trên cao, đàn tế nằm giữa vùng cây xanh, liền kề Khu tưởng niệm Anh hùng dân tộc Quang Trung. Ngọn núi cao hơn 40m, còn có các tên gọi Hòn Thiêng, Ba Tầng, Tam Tầng, Ba Vành.

Đây là một trong những di tích hiếm hoi trên đất Huế còn gắn trực tiếp với triều Tây Sơn và Hoàng đế Quang Trung - Nguyễn Huệ.

Cuối năm 1788, trước tình thế quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy tiến vào Thăng Long, Bắc Bình vương Nguyễn Huệ từ Phú Xuân đã lên ngôi Hoàng đế trước khi xuất quân ra Bắc. Núi Bân được chọn làm nơi lập đàn tế cáo trời đất và cử hành lễ lên ngôi.

Bia tại di tích ghi dấu sự kiện ngày 22/12/1788, tức 25/11 năm Mậu Thân, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Quang Trung, tập hợp binh sĩ rồi xuất quân ra Bắc.

Núi Bân được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1988.

Khu tưởng niệm Anh hùng dân tộc Quang Trung nằm bên trái, đàn tế trên núi Bân ở phía trên bên phải, giữa hai khu vực là một dải rừng cây.

Núi Bân gắn với sự kiện Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Quang Trung trước cuộc hành quân thần tốc ra Bắc đánh quân Thanh. Quảng trường, tượng đài và các công trình tưởng niệm bên cạnh được xây dựng hơn hai thế kỷ sau.

Từ trên cao, hình thế đàn tế trên núi Bân hiện khá rõ với ba tầng thu nhỏ dần về phía đỉnh. Tầng trên cùng tương đối bằng phẳng, chu vi hơn 50m, là khu vực trung tâm nơi Nguyễn Huệ làm lễ tế cáo trời đất, lên ngôi Hoàng đế.

Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, kết quả khai quật năm 2022 - 2023 đã làm rõ quy mô, kết cấu nguyên gốc của đàn tế, gồm ba tầng hình nón cụt chồng lên nhau, được tạo dựng bằng cách cải tạo, ban xẻ núi đá tự nhiên và bồi đắp mặt bằng.

Những bậc cấp hiện nay dẫn xuyên qua các hàng thông lên khu vực đàn tế.

Việc lập đàn diễn ra gấp rút trước cuộc xuất quân. Đàn tế chủ yếu được tạo dựng bằng cách tận dụng núi đá tự nhiên, ban xẻ và bồi đắp địa hình để phục vụ nghi lễ lên ngôi.

Hiện từ chân núi lên khu vực đàn tế có các lối đi theo bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc. Trong ảnh, một trục đường xuyên qua rừng cây và các bậc cấp dẫn thẳng lên tầng trên cùng.

Khu tưởng niệm Anh hùng dân tộc Quang Trung tại núi Bân được khởi công xây dựng năm 2008, gồm quảng trường, tượng đài và hệ thống phù điêu; tượng đài được khánh thành năm 2010.

Tượng Hoàng đế Quang Trung đặt ở vị trí trung tâm quảng trường. Phía sau là hệ thống phù điêu hình vòng cung dài khoảng 50m.

Tượng Hoàng đế Quang Trung trong trang phục võ tướng, dáng đứng uy nghi, một tay đặt bên hông, tay còn lại nắm đốc kiếm.

Bức phù điêu phía sau tượng gồm nhiều mảng chạm khắc liên hoàn, tái hiện những dấu mốc của phong trào Tây Sơn và Hoàng đế Quang Trung, từ những ngày khởi nghĩa đến cuộc tiến quân ra Bắc đánh quân Thanh.

Cận cảnh một mảng phù điêu với hình ảnh quân lính, ngựa chiến cùng nhiều lớp nhân vật, gợi lại những cuộc hành quân, chiến đấu của nghĩa quân Tây Sơn.

Trên hệ thống phù điêu còn khắc những đoạn trích Chiếu lên ngôi của Hoàng đế Quang Trung.

Những dòng chiếu gợi lại thời điểm Nguyễn Huệ chính thức lên ngôi Hoàng đế trước khi thống lĩnh quân Tây Sơn tiến ra Bắc.

Từ phía sau tượng Quang Trung nhìn về đô thị Huế.

Ngày 10/9/2026, tức 29/7 âm lịch, là tròn 234 năm ngày mất Hoàng đế Quang Trung.

Hằng năm, vào ngày 25/11 âm lịch, tại núi Bân diễn ra lễ dâng hương tưởng niệm và các hoạt động tái hiện sự kiện Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế trước khi xuất quân ra Bắc.

Di tích núi Bân và Khu tưởng niệm Anh hùng dân tộc Quang Trung hiện là địa chỉ văn hóa, lịch sử của Huế, thu hút người dân và du khách đến tham quan, dâng hương.

Theo Hà Nam (Vietnamnet)

Xem bài viết gốc tại đây