UBND tỉnh Ninh Bình đã có báo cáo gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ VHTTDL) về việc hoàn thiện hồ sơ khoa học đề cử Cảnh quan văn hóa - sinh thái voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc, trình UNESCO ghi danh là di sản thế giới và đề nghị phê duyệt báo cáo đưa vào danh mục Di sản thế giới của UNESCO.

Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long.

Bảo tồn hơn 90% voọc mông trắng hoang dã trên thế giới

Cảnh quan văn hóa - sinh thái voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc là một hệ sinh thái karst và đất ngập nước nội địa độc đáo, có giá trị nổi bật toàn cầu, nằm trên địa giới tỉnh Ninh Bình (Ninh Bình và Hà Nam cũ).

Di sản đề cử có diện tích khoảng 11.000 ha, bao gồm: Khu bảo tồn đất ngập nước Vân Long; Khu bảo tồn loài và sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng; Quần thể danh thắng, khảo cổ học Tam Chúc, được kết nối bởi hành lang sinh thái liên tục, tạo thành một chỉnh thể thống nhất.

Đây là khu vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và được xem là thành trì cuối cùng hiện đang bảo tồn hơn 90% (khoảng 350 cá thể) quần thể voọc mông trắng hoang dã trên toàn thế giới, loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam, có nguy cơ tuyệt chủng cao và được xem là biểu tượng cho các nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học trên thế giới.

Hơn 90% (khoảng 350 cá thể) quần thể voọc mông trắng hoang dã trên toàn thế giới được bảo tồn tại Vân Long-Kim Bảng-Tam Chúc. Ảnh: V.L

Địa hình đặc thù khu vực mang đặc trưng của cảnh quan karst non trẻ dạng dãy-trưởng thành-đến già (địa hình karst dạng dãy và đảo lục địa) với những khối núi đá vôi giúp loài voọc mông trắng sinh sống hoàn toàn ở các vách đá và rừng trên núi đá vôi.

Câu chuyện văn hóa của di sản đề cử gắn bó chặt chẽ với quá trình tiến hóa tự nhiên, trải dài suốt tiến trình lịch sử hơn 30.000 năm. Các khảo cổ học về “Kỹ nghệ văn hóa Hòa Bình” được tìm thấy tại đây đã chứng minh sự thích ứng lâu đời của con người với môi trường karst từ những cộng đồng săn bắt hái lượm thời tiền sử ở vùng rừng núi đá vôi sang những cộng đồng hiện đại.

Đây được xem là thành trì cuối cùng của loài linh trưởng này. Ảnh: V.L

Việc công nhận tầm quan trọng của khu vực này ở cấp độ di sản thế giới không chỉ có ý nghĩa sống còn đối với sự sinh tồn của loài linh trưởng này và sinh cảnh của nó mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của loài này như một biểu tượng cho việc bảo tồn linh trưởng, là hành động thực tiễn tốt nhất để giải quyết cuộc khủng hoảng đa dạng sinh giới toàn cầu.

Giá trị nổi bật của di sản đề cử

Vân Long là khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước lớn nhất vùng đồng bằng châu thổ Bắc Bộ. Đầm Vân Long được Trung tâm Sách Kỷ lục Việt Nam ghi nhận là “Nơi có số lượng cá thể voọc mông trắng nhiều nhất” và “Nơi có bức tranh tự nhiên lớn nhất” vào năm 2010. Ngoài ra, nơi đây còn được công nhận là khu Ramsar (vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế - PV) của thế giới.

Đầm Vân Long được mệnh danh là “vịnh không sóng", nổi bật với cảnh quan kỳ vĩ, vẻ đẹp hoang sơ và là bức tranh tự nhiên lớn nhất Việt Nam, thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm và khám phá.

Khu bảo tồn loài và sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng có diện tích hơn 3.100ha, là khu rừng phòng hộ và nơi sinh sống của quần thể voọc mông trắng lớn thứ 2 thế giới với hơn 100 cá thể.

Quần thể Danh thắng và Khảo cổ học Tam Chúc là Di tích quốc gia đặc biệt có diện tích 3.835ha với điểm nhấn là quần thể chùa Tam Chúc, được xem là ngôi chùa lớn nhất thế giới.

Chùa Tam Chúc nằm trong Cảnh quan văn hóa - sinh thái voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc.

Trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, tỉnh Ninh Bình đã tập trung làm rõ các giá trị nổi bật của khu vực đề cử, bao gồm cảnh quan karst nhiệt đới điển hình, hệ sinh thái đất ngập nước, giá trị đa dạng sinh học đặc sắc, đặc biệt là quần thể voọc mông trắng.

Việc hoàn thiện hồ sơ bảo đảm tuân thủ quy định Công ước về Bảo vệ Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới năm 1972, các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam.

Tỉnh Ninh Bình xác định tầm quan trọng của di sản thế giới then chốt là việc bảo tồn đa dạng sinh học.

UBND tỉnh Ninh Bình xác định tầm quan trọng của di sản thế giới then chốt là việc bảo tồn đa dạng sinh học. Ninh Bình cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ VHTTDL, các bộ, ngành trung ương, các chuyên gia trong, ngoài nước và các địa phương liên quan để tổ chức triển khai việc xây dựng hồ sơ đề cử bảo đảm sự hài hòa giữa bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học với phát triển kinh tế - xã hội bền vững của địa phương.

Theo Trần Nghị (Vietnamnet)

Xem bài viết gốc tại đây