Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh (xã Ba Vì, Hà Nội) xuân Bính Ngọ 2026 diễn ra từ ngày 27/2 đến 3/3 (tức từ ngày 11 đến 15 tháng Giêng), thu hút đông đảo người dân và du khách.

Điểm nhấn của lễ hội là nghi thức rước nước từ sông Đà về đền Hạ - một nghi lễ mang đậm dấu ấn văn hóa, thể hiện tín ngưỡng thờ Tản Viên Sơn Thánh của xứ Đoài.

Nghi thức rước nước tái hiện truyền thống trị thủy gắn với Tản Viên Sơn Thánh, gửi gắm ước mong mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no của người dân vùng núi Tản. Đoàn rước được tổ chức trang trọng với sự tham gia của đông đảo đoàn viên, thanh niên, tạo nên không khí vừa linh thiêng, vừa đậm tính cộng đồng.

Bên cạnh đó, tiếng cồng chiêng của người Mường và điệu múa chuông của đồng bào Dao góp thêm sắc màu văn hóa đặc trưng cho lễ hội, mang đến cho du khách những trải nghiệm giàu bản sắc giữa không gian núi rừng Ba Vì.

Tín ngưỡng thờ Tản Viên Sơn Thánh không chỉ là cách người dân tưởng nhớ vị Thánh đứng đầu trong “Tứ bất tử”, mà còn gửi gắm khát vọng chế ngự thiên tai, bảo vệ mùa màng và cuộc sống bình yên.

Theo truyền thống, 23h đêm 13 tháng Giêng diễn ra lễ mộc dục (rước nước - khai quang) trong không khí trang nghiêm. Đoàn rước với cờ hoa, chiêng trống, ánh đuốc tiến ra bến sông, một cặp thiện nam - thiện nữ đại diện dân làng thực hiện nghi thức lấy nước thiêng.

Giữa dòng sông Đà, người nam múc 7 gầu, người nữ múc 9 gầu theo quan niệm “nam 7 vía, nữ 9 vía”. Nước sau đó được rước về đền để bao sái đồ thờ và chuẩn bị cho lễ dâng Thánh.

Nghi lễ rước nước tái hiện truyền thống trị thủy gắn với Đức Thánh Tản, đồng thời gửi gắm ước mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi của cư dân nông nghiệp.

Rạng sáng 14 tháng Giêng, đoàn rước nước thiêng từ đền Hạ lên đền Trung trong tiếng trống hội rộn ràng. Đi đầu là đội giai đô gồm những thanh niên trai tráng được tuyển chọn, theo sau là các bô lão, đại diện chính quyền, thủ nhang các đền và đông đảo người dân.

Cùng kiệu nước thiêng là kiệu lễ chay, lễ mặn với lợn, gà lông đen tuyền, bánh chưng, bánh dày, hương hoa, oản quả – những lễ vật mang đậm dấu ấn văn hóa cổ truyền. Đoàn rước đi qua các thôn bản trong sự hòa nhập của người dân hai bên đường, tạo thành dòng người kéo dài hàng cây số dưới chân núi Ba Vì.

Vào 23h đêm 13 tháng Giêng, lễ mộc dục (rước nước – khai quang) được cử hành trong không khí trang nghiêm

Nước được lấy từ giữa dòng, nơi hội tụ linh khí đất trời, rồi cung kính rước về đền để bao sái đồ thờ và chuẩn bị cho lễ dâng Thánh

Một cặp thiện nam – thiện nữ được tuyển chọn kỹ lưỡng thay mặt dân làng thực hiện nghi thức lấy nước thiêng

Giữ gìn hồn thiêng xứ Đoài

Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh diễn ra tại quần thể đền Thượng, đền Trung và đền Hạ - những điểm thờ tự gắn với truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh. Tín ngưỡng thờ Đức Thánh Tản có sức lan tỏa rộng khắp Đồng bằng Bắc Bộ, đậm nét nhất ở xứ Đoài.

Việc duy trì nghi lễ rước nước góp phần gìn giữ di sản văn hóa phi vật thể, đồng thời là dịp quảng bá du lịch và thúc đẩy phát triển địa phương.

Giữa nhịp sống hiện đại, tiếng chiêng rước nước đêm xuân vẫn vang trên sông Đà, nhắc nhớ truyền thống “uống nước nhớ nguồn” và khát vọng chinh phục thiên nhiên của cha ông. Nghi lễ ấy tạo nên nét riêng cho Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh mỗi độ xuân về.

Phần hội diễn ra sôi nổi với các hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian như kéo co, bóng chuyền, bắn nỏ… cùng các tiết mục trống hội, tái hiện truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh, thu hút đông đảo người dân và du khách.

Ngoài lễ vật thông thường như gà, lợn, xôi, rượu, hương hoa thì mỗi nơi thờ Tản Viên Sơn Thánh trong các kỳ tiệc lớn lại có lễ vật riêng. Trong đó, lễ vật không thể thiếu là lợn hoặc gà phải có màu lông đen tuyền... 

Chủ tịch UBND xã Ba Vì Nguyễn Giáp Đông cho biết, việc tổ chức Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh không chỉ nhằm tri ân công đức Đức Thánh Tản, mà còn là dịp quảng bá du lịch tâm linh, du lịch sinh thái, thúc đẩy liên kết phát triển du lịch cộng đồng.

Địa phương đã tổ chức một mùa lễ hội an toàn, lành mạnh, giàu bản sắc, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò của Ba Vì như trung tâm văn hóa - tâm linh quan trọng của vùng xứ Đoài, đồng thời giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa và đạo lý “uống nước nhớ nguồn” cho các thế hệ hôm nay.

Theo Thái Khang (Vietnamnet)
 
Xem bài viết gốc tại đây