Bài viết dưới đây là góc nhìn của thầy giáo Trần Trung Hiếu, giáo viên Lịch sử Trường THPT chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An), về vai trò của Tết trong việc nuôi dưỡng ý thức cội nguồn và trách nhiệm của người trẻ:

Khi đào phai, mai vàng khoe sắc khắp mọi miền đất nước là lúc Tết năm 2026 đã về. 

Với nhiều người trẻ hôm nay, Tết có thể được hiểu đơn giản là những ngày nghỉ dài, là dịp vui chơi, du lịch, gặp gỡ bạn bè, tận hưởng phút giây thư giãn sau một năm học tập và làm việc vất vả. Điều đó không sai. Nhưng Tết, nếu chỉ dừng lại ở vui chơi và hưởng thụ, thì có lẽ đã bị giản lược rất nhiều giá trị sâu xa, thiêng liêng mà cha ông ta gửi gắm và gìn giữ qua hàng nghìn năm lịch sử.

Trên hết, Tết là một lời nhắc nhở mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ, rằng dù xã hội có đổi thay, nhịp sống có hối hả đến đâu, thì vẫn có những giá trị bất biến không được phép lãng quên như trách nhiệm với gia đình, với nguồn cội, với tổ tiên; sự tri ân, sum vầy và ý thức rằng tổ tiên là cội rễ, gia đình là nền tảng, quê hương là bệ phóng cho mỗi con người bước ra cuộc đời rộng lớn.

Các con của thầy Trần Trung Hiếu sum vầy bên ông bà và bố mẹ dịp Tết 2026. Ảnh: NVCC

Trong xã hội hiện đại, xu hướng vui chơi, hưởng thụ của giới trẻ vào dịp Tết là điều dễ hiểu. Những chuyến du xuân xa, những cuộc hẹn rộn ràng, những không gian giải trí sôi động đã trở thành một phần quen thuộc của ngày Tết hôm nay. Thế nhưng, giữa dòng chảy ấy, Tết cũng âm thầm đặt ra một câu hỏi: Ta vui xuân mới nhưng đã làm tròn nhiệm vụ hay chưa?

Nhiệm vụ ấy không phải điều gì lớn lao, mà bắt đầu từ những điều rất gần: Về nhà đúng nghĩa, ngồi bên mâm cơm gia đình, hỏi thăm ông bà, cha mẹ, cùng dọn dẹp bàn thờ tổ tiên, thắp nén nhang thơm trong khoảnh khắc giao thừa. Đó là trách nhiệm đạo lý mà mỗi người con, người cháu đều mang trong mình, dù bất kỳ thế hệ nào.

Cha ông ta từng dạy: “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ người trồng cây”. Tết chính là thời điểm để những lời dạy ấy được sống dậy mạnh mẽ nhất. Thế hệ trẻ hôm nay có thể tự hào vì tri thức, vì khả năng hội nhập, vì sự năng động và sáng tạo, nhưng nếu thiếu đi sự tri ân và ý thức trách nhiệm với nguồn cội, thì sự trưởng thành ấy sẽ trở nên khuyết thiếu.

Vui xuân mới là quyền lợi chính đáng, nhưng không quên nhiệm vụ đó lại là thước đo của nhân cách. Tết nhắc người trẻ rằng: Trước khi bước ra thế giới rộng lớn, hãy học cách quay về; trước khi mơ ước những chân trời xa, hãy biết cúi đầu trước tổ tiên và những người đã sinh thành, dưỡng dục mình.

Tết là sum vầy, để tri ân

Không phải ngẫu nhiên mà Tết được xem là dịp sum vầy lớn nhất trong năm. Sau 12 tháng bôn ba, vất vả, mỗi gia đình lại có cơ hội được quây quần, được nhìn thấy nhau trong không khí ấm áp, thiêng liêng của ngày đầu năm mới. Trong khoảnh khắc ấy, mọi khoảng cách dường như được xóa nhòa: Khoảng cách địa lý, khoảng cách thế hệ, thậm chí cả những giận hờn, hiểu lầm của năm cũ.

Sum vầy, suy cho cùng, không chỉ để vui, mà để tri ân. Tri ân ông bà đã gìn giữ nếp nhà, truyền lại phong tục, truyền lại những giá trị làm người. Tri ân cha mẹ đã âm thầm hy sinh cả đời cho con cái. Sâu xa hơn, là tri ân tổ tiên - những người đã khai phá, dựng xây, giữ gìn để con cháu hôm nay có được cuộc sống yên bình, đủ đầy.

Tết không chỉ là để vui chơi, hưởng thụ mà còn là dịp nhắc chúng ta nhớ về truyền thống, nguồn cội. Ảnh minh họa: Nguyễn Huế

Trong không gian Tết, mâm cơm cúng gia tiên không chỉ là nghi lễ, mà là một bài học không lời dành cho thế hệ trẻ. Mỗi nén hương là một sợi dây kết nối quá khứ - hiện tại - tương lai. Mỗi lời khấn là sự nhắc nhở rằng con người không bao giờ tồn tại đơn lẻ, mà luôn là sự tiếp nối của nhiều thế hệ.

Khi người trẻ hiểu được ý nghĩa của sự sum vầy và tri ân, Tết sẽ không còn là những ngày trôi qua vội vã, mà trở thành điểm tựa tinh thần, nơi nuôi dưỡng lòng biết ơn, sự khiêm nhường và trách nhiệm sống. Trên hành trình trưởng thành của mỗi người, có những giá trị tưởng như quen thuộc đến mức dễ bị xem nhẹ. Nhưng chính Tết là lúc những giá trị ấy được đặt lại đúng vị trí. 

Gia đình - nơi ta sinh ra và lớn lên - chính là cội rễ. Cội rễ có vững thì cây đời mới xanh tốt. Một người trẻ có thể đi rất xa, nhưng nếu cội rễ gia đình không bền chặt, thì hành trình ấy sớm muộn cũng chông chênh.

Tổ tiên là nền tảng. Không có nền tảng lịch sử, văn hóa và đạo lý mà tổ tiên để lại, thì bản sắc con người sẽ mờ nhạt giữa dòng chảy hội nhập. Tết, với những phong tục, nghi lễ, câu chuyện truyền đời, chính là cách để nền tảng ấy được bảo tồn và trao truyền.

Và quê hương - nơi chôn nhau cắt rốn - là bệ phóng, là động lực tinh thần để mỗi người trẻ vươn ra thế giới. Dù đi đâu, làm gì, quê hương vẫn là điểm tựa để trở về, là nơi nuôi dưỡng khát vọng cống hiến và trách nhiệm công dân. Tết vì thế không chỉ là khởi đầu của một năm mới, mà còn là sự khẳng định: muốn đi xa, phải nhớ đường về; muốn bay cao, phải có điểm tựa vững chắc.

Tết đến, xuân về không chỉ mang theo niềm vui, hy vọng và khởi đầu mới, mà còn lặng lẽ nhắc nhở thế hệ trẻ về những giá trị bất biến và thiêng liêng đã làm nên bản sắc con người.

Theo Trần Trung Hiêu (Vietnamnet)

Xem bài viết gốc tại đây